Michael Schumacher brak in de zestien seizoenen dat hij actief was in de Formule 1 alle records. Maar er was meer dan alleen een compleet herschreven recordboek wat Michael Schumacher de sport nalaat. Dat erfgoed staat centraal in een driedelige special: The Schumacher Legacy.

In het derde en laatste deel: zijn professionaliteit en toewijding aan de sport. 

Deel 3  DE PROFESSIONAL

De manier waarop Michael Schumacher in Monza werd ingehaald na zijn memorabele overwinning was veelzeggend. Monteurs vlogen elkaar in de armen, tranen werden weggepinkt. Het besef drong langzaam door; het was het einde van een tijdperk. De aanblik had zelfs voor de neutrale toeschouwer iets bijzonders, want zelden in de geschiedenis van de Formule 1 was de band tussen een coureur en zijn team zo intens als bij Michael Schumacher en Ferrari. Elf seizoenen waren ze aan elkaar verbonden en bereikten ze samen grote hoogten en diepe dalen. Zelf vergeleek hij het meer dan eens met een familie en hij was zich als geen ander bewust dat ieders bijdrage aan het succes, hoe klein ook, waardering verdiende.

Dat laatste kenmerkt Michael Schumacher. Behalve een van de beste coureurs die de sport heeft gekend op het circuit was de Duitser ook naast het circuit een groot voorbeeld voor zijn generatie en toekomstige generaties. Zijn toewijding aan zijn werk, aan Ferrari, was onvoorwaardelijk. Wat nodig was, deed hij en liefst nog net wat extra om ervoor te zorgen dat het team in topvorm aan de start zou verschijnen. Het was een houding die bij zijn entree in de sport in 1991 lang niet door iedereen werd gedeeld. Alleen Ayrton Senna had destijds een vergelijkbare, minutieuze benadering. Stuitte dat in zijn tijd nog regelmatig op onbegrip bij teams en collega's, in Schumacher's tijdperk werd het een vereiste. En toch zou geen andere coureur het motiveren en stimuleren van een team zo beheersen als Michael Schumacher.

Volgens Ferrari's scheidend Technisch Directeur Ross Brawn, die in vijftien van de zestien seizoenen van Schumacher in de sport met hem samenwerkte, ligt hierin de echte sleutel voor het succes: "Michael is al die jaren zo'n groot voorbeeld geweest van toewijding en teamspirit. Hij is echt een teamplayer. Hij is niet de persoon die naar de fabriek komt en zegt: doe dit of doe dat. Hij komt naar de fabriek om de mensen te bedanken voor wat ze  hebben gedaan. Hij probeert ze uit te leggen wat de auto doet. Hij toont zijn toewijding en verwacht diezelfde inzet van anderen. Hij is een inspirator, meer dan wie dan ook in een actieve rol in het teamfunctioneren". 

De vergelijking met Ayrton Senna da Silva is treffend. Al bij zijn entree in de Formule 1 was Senna de graadmeter voor Schumacher. Zijn benadering was de meest professionele in de sport en de jonge Duitser was ervan overtuigd dat met een dergelijke benadering veel terrein kon worden gewonnen. Hij sprak veelvuldig met de Braziliaan over zaken als veiligheid in de sport en was onder de indruk van de rust die hij uitstraalde in de hectiek die er onafgebroken was rond zijn persoon. De dood van Senna in Imola vormde in meerdere opzichten een keerpunt in de carrière van Schumacher, maar wat overheerste, was het besef dat zijn grote voorbeeld er niet meer was. Hij zou vanaf nu zelf het middelpunt van de belangstelling zijn en er daarbij gebrand om Senna's voorbeeld te volgen.

Bij Benetton deed hij dat al geruime tijd. Hij werkte nauw samen met engineer Pat Symonds, Technisch Directeur Ross Brawn en ontwerper Rory Byrne om de Benetton meer en meer naar zijn hand te zetten. Zowel tijdens de raceweekends als in de tests, die hij merendeels voor eigen rekening wilde nemen, nam hij tot vroeg in de avond de tijd om mogelijke verbeteringen door te spreken. Een Ferrari-monteur zou bovendien eens prijsgeven dat de Duitser na briefings met het technische team regelmatig telemetrie-uitdraaien meenam naar zijn hotel om daar nogmaals te overpeinzen waar op het circuit hij wellicht nog een fractie van een seconde kon winnen.

Daarnaast besefte hij het belang van fitheid in de sport. Hij bracht wekelijks vele uren door in de sportzaal, richtte bij zijn verhuizing naar Zwitserland in 1996 een compleet fitnesslokaal in in zijn huis en zou bij Ferrari zelfs een compleet mobiel fitnesscentrum van sponsor Technogym tot zijn beschikking krijgen, dat meereisde met het team naar tests en races. Ook op het gebied van fitness ontwikkelde hij zich verder dan menig andere coureur. Tot 2005 was Balbir Singh zijn persoonlijke fysiotherapeut. Die was daarbij volledig toegewijd om de meervoudig wereldkampioen met fitnessprogramma's en een voedingsschema's in topconditie te houden. Het wierp zijn vruchten af, want in de zwaarste races was er vaak geen spoor van vermoeidheid te bespeuren bij de Duitser. Zelfs zweten deed hij nauwelijks en daardoor leek het hem allemaal heel gemakkelijk af te gaan. Het was echter het resultaat van, ook hierin, volledige toewijding aan zijn sport. 

Sport was sowieso altijd al iets wat hij graag deed, want naast de beste coureur ter wereld is hij bovendien een begenadigd voetballer. Hij organiseerde regelmatig wedstrijden met collega coureurs tegen oud-profvoetballers om zo geld in te zamelen voor goede doelen. Die zijn door de Duitser altijd ruimhartig gesteund. Hij werd al vroeg in zijn carrière ambassadeur voor Unesco, de organisatie van de Verenigde Naties die toeziet op onderwijs en ontwikkeling. Het werd door hem als een van de positieve kanten ervaren van de voortdurende publiciteit rond zijn persoon: dat hij de aandacht kon vestigen op het belang dat iedereen een kans krijgt om zichzelf te ontwikkelen, waar ook ter wereld.

Het werken met die media ging hem minder gemakkelijk af. Opgegroeid in een normaal gezin als zoon van een stratenmaker stond hij nuchter in het leven en zag hij de druk die de media op coureurs probeerden te leggen vooral als onwenselijk. Het was dan ook een typische haatliefde verhouding tussen de Duitser en de honderden journalisten. Het ene moment waren de media vol lof over zijn prestaties, het andere lieten ze hem keihard vallen. Zoals na het incident in Jerez 1997, toen ook de Duitse en Italiaanse media hem keihard afstraften. Met de Engelse media liep het al sinds de samenkomst met Damon Hill in Adelaide 1994 stroef en hoewel ook aan de andere kant van de Noordzee de bewondering groeide voor de prestaties van de Duitser, zou het nooit meer helemaal goed komen tussen Schumi en het Britse autosportjournaille. 

Aan het begin van zijn carrière werd hem vooral arrogantie verweten. Het was de periode dat hij duidelijk worstelde met zijn nieuwe rol in het middelpunt van de belangstelling. In een interview zei hij: "Vroeger wilde ik mijn gevoelens altijd onder controle houden, omdat - als je jong bent - je altijd bang bent dat mensen je verkeerd zullen begrijpen. Nu ben ik zekerder en hoef mijn emoties niet meer te verbergen.

Als je bekend bent denken mensen vaak dat ze je kennen, maar dat is niet zo. Mensen zien op het circuit niet de echte Michael Schumacher. Ik ben een ander persoon in mijn professionele en in mijn privé-leven. Ik kan bij mijn werk niet zo open of vrij zijn. Als je te vrij spreekt, raak je in de problemen, dus ik moet altijd letten op wat ik zeg. Thuis ben ik vrij en hoef ik me er niet druk om te maken dat dingen verkeerd worden geïnterpreteerd of overdreven".

Zeker was, dat na het behalen van zijn eerste wereldtitel iedere quote van Michael Schumacher in meerdere talen onder een vergrootglas werd genomen door de schrijvende pers. De vete die in 1995 woedde met Damon Hill was koren op de molen voor zowel de Engelse als de Duitse boulevardpers. Schumacher leerde ervan en zou in het vervolg openlijke woordenwisselingen met tegenstanders uit de weg gaan. Hoezeer zijn tegenstanders ook probeerden om hem uit zijn tent te lokken. Na een duel met Juan Pablo Montoya op Imola in 2004 betichtte de Colombiaan Schumacher tijdens de officiële persconferentie na de race van onsportief gedrag. Schumacher zou de Williams doelbewust op het gras hebben geduwd bij het uitkomen van de bocht Tosa. Schumacher was niet onder de indruk en hield het erop dat hij de Williams simpelweg niet in zijn spiegels had gezien.

Moeilijk werd door hem ook de mediahetze ervaren rond zijn  terugtreden uit de sport. Al vanaf 2002 speculeerden de media er lustig op los wanneer het moment zou komen dat Schumacher ermee op zou houden. Hij had immers alles al bereikt. Schumacher zelf was op dat moment nog verre van klaar voor een afscheid, maar kreeg, jaar in, jaar uit steeds weer  dezelfde vraag gesteld. In 2005 kwam dat alles in een stroomversnelling toen de Finse media als eerste speculeerden over een overgang van Kimi Räikkönen naar Ferrari in 2007. Het gehele seizoen 2006 deden uiteenlopende geruchten de ronde, maar naarmate het seizoen vorderde gingen die steeds meer richting de bevestiging dat Schumacher een punt zou zetten achter zijn loopbaan. Dat, hoewel op dat moment slechts een klein groepje mensen afwist van zijn voornemen. 

Gedurende zijn carrière heeft Michael Schumacher zijn rol op de voorgrond altijd geaccepteerd en de bijbehorende verantwoordelijkheden op zich genomen. De belangrijkste was zijn voortrekkersrol als voorzitter van de Grand Prix Drivers' Association in het streven naar een veiligere Formule 1. Een taak die hij op zich nam na de dood van Ayrton Senna. In de korte periode dat Schumacher en Senna samen in de Formule 1 reden, verschilden de twee regelmatig van mening over het gedrag van de ander op het circuit, maar over één ding waren ze het roerend eens: de veiligheid op de circuits moest beter. Aan het begin van 1994 voerden de twee lange gesprekken over een mogelijke invulling daarvan. Senna was in die dagen begonnen aan een kruistocht voor urgente maatregelen om de snelheid van de auto's door de snelle bochten in te dammen. Het lijkt een wrange lotsbeschikking, maar voor Senna zelf zouden de maatregelen te laat komen.

Na de dood van Senna nam Michael Schumacher samen met Niki Lauda het voortouw om de FIA te dwingen tot directe maatregelen. Die kwamen er en onder leiding van Max Mosley zouden in de daaropvolgende jaren alle veiligheidsaspecten in de Formule 1 en de autosport als geheel worden aangescherpt. Van die van de auto's tot de circuits en van helmen en Head And Neck Support tot nieuwe safety car procedures. Schumacher bekleedde daarbij meer dan eens een belangrijke adviesfunctie. Hij verwoordde de bedenkingen die er leefden onder de coureurs over veiligheidsaspecten en had vanuit zijn groeiende ervaring een goed overzicht op de mogelijkheden. Die spilfunctie zou hij tot het einde van zijn carrière vervullen en hij oogstte daarvoor veel respect van zijn collega's. Leidden zijn eigen acties op het circuit regelmatig tot felle discussies, over zijn werk voor de GPDA was iedereen vol lof. Voor Schumacher zelf was het een vanzelfsprekendheid dat hij er, na de aangrijpende ongevallen van onder andere Senna en Alessandro Zanardi, alles aan deed om zo veilig mogelijke omstandigheden te scheppen.

Al met al was Michael Schumacher gedurende zijn carrière in alle opzichten door en door professional. Zowel op als naast de baan stond zijn leven vanaf zijn twaalfde, toen hij begon met deelname aan junior kartkampioenschappen, geheel in het teken van de autosport en die toewijding was altijd onvoorwaardelijk. Alleen zijn vrouw en zijn gezin stonden op een hoger plan, maar moesten tegelijkertijd accepteren dat hij een groot aantal dagen per jaar van huis was. Hoe sterk zijn wil om te winnen was, werd vooral opgetekend toen hij in Imola 2003 de plotselinge dood van zijn moeder te verwerken kreeg. Elisabeth Schumacher stierf in de nacht van zaterdag op zondag in dat weekend. Michael en broer Ralf besloten desondanks toch te racen en raceten zoals altijd met de volle honderd procent inzet. Alleen na afloop kon hij zijn emoties maar moeilijk de baas en werd duidelijk hoe belangrijk het racen in het leven van Michael Schumacher is en was.

Professioneel was ook de manier waarop hij het verloren kampioenschap van 2006 verwerkte na zijn uitvallen in Japan. Beseffend dat de motorpech hem vrijwel kansloos maakte voor de wereldtitel zou menig coureur zich opsluiten in zijn motorhome om vervolgens als een dief in de nacht te vertrekken naar het vliegveld. Schumacher keerde direct terug naar de pits, bedankte iedere monteur persoonlijk om vervolgens datzelfde te doen aan de pitmuur. "Je wint samen, maar je verliest ook samen", zou zijn veelbetekenende verklaring luiden in de media.

Na een carrière die hem aan de top bracht van alle recordboeken, waarop alle superlatieven meermaals van toepassing waren, kan worden gesteld dat Michael Schumacher een blijvend stempel heeft gedrukt op de sport en die in vele opzichten naar een hoger plan heeft getild: op het gebied van strategie en inzicht in de races, op het gebied van inzet en toewijding aan de sport en aan zijn team, op het gebied van de fitness van een coureur en de omgang met een Hollywood-proporties aannemende sterrenstatus. Met het pushen voor veiligheid in de sport, maar daarnaast ook grensverleggend in het contrast tussen het toelaatbare en het onacceptabele in het gedrag op de baan. 

Michael Schumacher zal gezien zijn enorme zegereeks nog lange tijd als voorbeeld dienen voor coureurs. Ook buiten de Formule 1 wordt zijn werk geprezen, zo noemde Bondskanselier Angela Merkel Schumacher een inspiratie voor velen en een sleutelfiguur in de geschiedenis van de Duitse autosport. Hoewel de enorme palmares bijna niet te evenaren lijkt, is de manier waarop Schumacher de sport heeft benaderd wel tastbaar voor coureurs. Michael Schumacher heeft aangetoond dat je met de juiste houding en inzet heel ver kunt komen, zonder dat je als een zondagskind geboren bent. Maar daarvoor is honderd procent toewijding vereist en bereidheid om veel te riskeren. Bij Schumacher stond alles wat hij deed altijd volledig in dienst van het resultaat. Dat hij daarbij niet de reputatie van de ideale schoonzoon verdiende, interesseert hem weinig. Winnen; dat was het enige wat telde en dat heeft in de lange geschiedenis van de Formule 1 niemand zo vaak gedaan als hij.

De manier waarop Michael Schumacher in Monza door zijn team werd ingehaald sprak boekdelen.

Ross Brawn benadrukte Schumacher's toewijding en teamspirit.

Ayrton Senna was vanaf het begin de graadmeter voor Michael Schumacher.

Schumacher legde de lat hoger op het gebied van fitheid. Zijn inzet in het fitnesslokaal betaalde zich op het circuit duidelijk uit.

Behalve coureur een begenadigd voetballer. Gedurende zijn carrière speelde hij veel benefietwedstrijden.

De omgang met de media ging Schumacher minder gemakkelijk af.

Schumacher leerde van zijn vete met Damon Hill en ging confrontaties naast het circuit in het vervolg van zijn loopbaan uit de weg,

Kort voor Imola '94 voerden Senna en Schumacher lange gesprekken over de noodzaak voor veiligheidsmaatregelen,

In Imola 2003 zou Schumacher ondanks de dood van zijn moeder toch starten. Na de race liepen de emoties hoog op.

Japan 2006: Direct na zijn uitvallen bedankte hij zijn team.